Sporcu Sağlığı

Sporcular veya spor ile ilgilenenler saÄŸlıklarını korumalı ve performanslarını arttırmalılar. Düzenli beslenme alışkanlığının yanında yeterli ve dengeli beslenmek de sporcu saÄŸlığının ve baÅŸarısının istenilen düzeyde olmasını saÄŸlayan en önemli etkenler arasında yer alır.

Sporcu açısından saÄŸlığını korumak ona performansını yükseltme, antrenmandan yüksek verim alma, konsantrasyon ve dikkat seviyesini yükseltme gibi konularda yardımcı olur. Sporcu ihtiyaç duyduÄŸu enerji, besin öÄŸeleri ve sıvıyı alabilmek için doÄŸru beslenmelidir. Protein, mineral, vitamin, karbonhidrat ve yaÄŸ ihtiyacını gerektiÄŸi kadarıyla karşılayabilmelidir. Spor yapan kiÅŸiler çok enerji harcadıkları için karbonhidrat, protein ve yaÄŸ içeren besin maddelerini tercih etmeliler ve miktarını da iyi ayarlamalılar. Enerji veren besinlerin vücuda saÄŸladığı enerjinin de deÄŸiÅŸkenlik gösterdiÄŸi dikkate alınmalıdır. Ayrıca her sporcunun gereksinim duyduÄŸu enerji miktarı da farklıdır. Vücuda alınan enerji miktarı ile harcanan enerji miktarının aynı olması gerekmektedir, aksi takdirde kilo problemleri ortaya çıkabilir.

Sporcu saÄŸlığı açısından kilo alma veya verme haftada yarım kiloyu geçmemeli ve ideal kiloya ulaşılınca da bu kilo korunmalıdır. Sporcuların temel enerji kaynağı olan karbonhidratlar, artık maddelerin bağırsakta uzun süre kalmasını da önlerler. Sporcu saÄŸlığına yararlı karbonhidratlar arasında ekmek, pilav, makarna, tahıllar, sebzeler, kuru baklagiller yer almaktadır. Vücuda alınan karbonhidratlar karaciÄŸer ve kaslarda glikojen olarak depolanır. Bu depoların fazlalığı performansın da o kadar fazla olması anlamına gelir. Glikojen depolarının tükenmesi ise sporcu saÄŸlığını tehdit eder ve bu durumda çalışmaya ara vermek gerekir.

Sporcu saÄŸlığı açısından enerjinin yaklaşık %65’i karbonhidratlardan alınmalıdır. YaÄŸlar da sporcular için hem enerji vermesi hem de vitaminlerin vücutta kullanılmasını saÄŸlaması sebebiyle büyük önem taşır. SaÄŸlıklı sporcunun uzun süreli çalışmalarını tamamlamasını saÄŸlayacak kadar yaÄŸ deposu bulunur. Sporcuya, enerjisinin yaÄŸdan gelen kısmının %25 civarı olması gerekmektedir.

Sporcular için protein alımı da oldukça önemlidir. Proteinler dokuların yenilenmesinde, vücut savunmasında, enerji saÄŸlanmasında, kas hasarlarının onarımında etkilidirler. Balık, beyaz ve kırmızı et, süt ve süt ürünleri, yumurta ve kuru baklagiller protein kaynaklarıdır. Sporcuya, enerjisinin proteinden gelen kısmının %10 civarı olması gerekmektedir. Ayrıca spora yeni baÅŸlayanların, kas geliÅŸimleri için de fazladan protein almaları gerekmektedir. DiÄŸer sporcuların ise fazla protein almaları zararlı olacaktır. Ayrıca bilinçli beslenen bir sporcu fazladan vitamin takviyesine ihtiyaç duymaz ve gereksiz vitamin alımının zararlı olacağını bilir. Mineraller de oksijen taşınması, sinir iletimi, kas kasılması gibi görevleri yerine getirdikleri için sporcu saÄŸlığı açısından önemlidirler. Sporcular, kalsiyum mineralini almak için süt ve süt ürünlerini tüketmeliler. Demir mineralini alabilmek için ise kırmızı et, pekmez, yeÅŸil yapraklı sebzeler, kuru meyve ve baklagiller tüketmek gerekir.

Sporcu saÄŸlığının korunması için farklı yiyecek çeÅŸitleri denenmeli ve dengeli beslenme kuralları ihlal edilmemelidir. Sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıklardan uzak durmak sporcu saÄŸlığı açısından çok büyük önem taşır. Spor yapanlar, çok sıvı kaybettiklerinden yeterli miktarda sıvı tüketmeyi ve karşılaÅŸtıkları her türlü saÄŸlık sorununda ilgili uzmanlara baÅŸvurmayı ihmal etmemelidirler.