Buzul Astroidler

YerleÅŸik asteroitler toz halinde kuyruklara benzer kuyrukluyıldızlar çıkarıyorlar.

ONLAR SÄ°ZÄ°N KUYRUÄžUNUZ MU? Bu 3 nesnenin hepsi asteroit kuÅŸağına baÄŸlı olmasına raÄŸmen, toz halinde kuyruklara benzer kuyrukluyıldızlar gibi dalgalanırlar ve ana kuÅŸak kuyrukluyıldızları olarak bilinirler. Yeni incelemeler ve modeller, kuyrukluyıldızlar ve asteroitler arasındaki çizgiyi daha fazla bulanıklaÅŸtırıyor.

Ah, eski günlerin hatırına; asteroitler asteroit ve kuyrukluyıldızlar kuyrukluyıldız olduÄŸu zamanlar! Pek çok gezegen bilimcinin on yıllardır kabul ettiÄŸi GüneÅŸ sisteminin en kolay modelinde, asteroitler kayalıklardır, soluk cisimler ve kuyrukluyıldızlar jeolojik olarak GüneÅŸe yaklaÅŸtıklarında toz kuyrukları görkemle dalgalanan buzul nesnelerdir.

Birkaç yıl önce, Honolulu’daki Manoa’daki Hawaii Üniversitesi’nden David Jewitt ve ÅŸimdi Queen’s University Bekfast’ta bulunan Henry Hsieh’in de aralarında bulunduÄŸu birkaç gökbilimcinin, bu 3 bilinen asteroitin kuyrukluyıldızlar gibi toz kuyruklar çıkardığından bahsettiÄŸi zaman, tanımsal ayırım çizgisi bulanıklaÅŸmaya baÅŸladı.

Åžimdi, bu 3 asteroitin evrimi ve çevresinin detaylı benzetmeleri – ÅŸu an üzerinde durulan karma cisimler – ve baÅŸka asteroitlerin bileÅŸiminin yeni incelemeleri, asteroitler ve kuyrukluyıldızlar arasındaki farklılıkları daha fazla kemiriyor.

AraÅŸtırmacılar, 16 Temmuz’da Baltimore’da Asteroitler, Kuyrukluyıldızlar, Meteorlar toplantısında buluÅŸlarını sundular.

Ana kuÅŸak kuyrukluyıldızları ya da buzul asteroitler diye adlandırılmış nesnelerin üçü de, GüneÅŸ yörüngesi gezegenlerinde aynı düzleme baÄŸlı olan çember yörüngelere sahipler, tıpkı sıradan asteroitler gibi. Manoa’daki Hawaii Üniversitesi’nden kuramcı Nader Haghighipour’un dediÄŸi gibi bu, GüneÅŸ sisteminin kenarlarına baÄŸlı olan kuyrukluyıldızların iki donmuÅŸ su haznesinin herhangi birinin göçünden ziyade, asteroit kuÅŸağındaki Mars ve Jüpiter yörüngeleri arasındaki kayalık maddeler takımındaki nesnelerin konuÅŸlandıkları yerde biçimlendiklerinin kanıtıdır.

"Bu muhtemelen, ana kuÅŸak kuyrukluyıldızların GüneÅŸ sisteminde beklenmedik bir ÅŸekilde GüneÅŸ’e yakın konuÅŸlanmış yeni bir kuyrukluyıldız sınıfına ve evvelki var olduÄŸu bilinmeyen buz yakınında bir su haznesine iÅŸarettir.” diyor Jewitt.

Bir kuyrukluyıldız GüneÅŸ’e yaklaÅŸtığında, yüzeyindeki buz birdenbire katıdan gaza dönüÅŸür (uçunum diye adlandırılan bir süreç. Bu deÄŸiÅŸim, uzaydaki buz yarıklarında olduÄŸu gibi, kuyrukluyıldızları hareket ettiren gücü saÄŸlayarak tozu da uzatır. Ancak, asteroit kuÅŸaklarının pek çoÄŸu ÅŸimdi, sakinlerinin herhangi birinin yüzeyinde duraÄŸan kalması için çok sıcaktır.

Haghighipour ve Jewitt, GüneÅŸ sisteminin baÅŸlarında asteroit kuÅŸağının daha soÄŸuk olduÄŸunu ileri sürüyorlar ve çok genç iken GüneÅŸ’in oldukça fazla ısı üretmediÄŸine dikkat çekiyorlar. Daha önemlisi, GüneÅŸ radyasyonlarından bazıları daha geniÅŸ nüfuslu tozlu enkazlar tarafından, buzlu nesnelere burada biçimlenme ÅŸansı veren bu geliÅŸiminde etkili yıllar boyunca kuÅŸağın etrafında yüzerek çekilmiÅŸtir. Asteroit kuÅŸağı çok ısındığı zaman buz yüzeyi erimiÅŸ olabilir, fakat buz çukurları seviyenin altında ve tozdan bir örtüyle yalıtılmış ya da kayalık çekmiÅŸ olabilirdi.

Haghighipour tarafından yeni benzetimler gösteriyor ki, bu buz yüklü asteroitler ve asteroit kuÅŸağındaki genel daha küçük nesneler arasındaki çarpışma, toz yüzeyi kolaylıkla hallediveriyor ve gizlenmiÅŸ buzu ortaya çıkarıyor. Böylece bir sonraki sefer, bu buzul asteroitlerden biri GüneÅŸ’e yaklaşıyor: Ä°ÅŸte! Toz kuyrukla dolu bir kuyrukluyıldıza dönüÅŸüyor.

3 ana kuÅŸak kuyrukluyıldızının ikisi, Themis asteroit ailesi içerisinde yer alıyor ve üçüncü asteroit bu grubun dışında konuÅŸlanıyor. Toplantıda, Maryland Laurel’deki John Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuarı’ndan Andy Rivkin, kuyruÄŸu olduÄŸu bilinmeyen diÄŸer aile üyelerinin, 24 Themis’in, yüzeylerinde su buzu olduÄŸunun ilk kanıtını rapor etti. Yeni gözlemler Rivkin’in dediÄŸi gibi “buz uçunumunun bu Themis ailesi cisimlerindeki kuyrukluyıldız faaliyetini hareket ettirmek için gerçek bir olasılık olduÄŸunu” doÄŸruluyor.

Kaynak : Science News  - Ron Cowen

Bu makalenin çevirisi 5nk.org için hazırlanmıştır.